Pitanje je koliko bi ga Moskovljana prepoznalo na ulici, za razliku od, recimo, svojevremeno generala Aleksandra Koržakova koji je obezbeđivao predsjednika Borisa Jeljcina – i bio poznat maltene koliko i Jeljcin.
“Pleća” iza leđa čuvane ličnosti su sjenka koja ne bi smjelo da zasjeni “objekat” zaštite – ali devedesetih, u danima krize Rusije, bilo je prilika kada je Jeljcin, krajnje nelogično, izvirivao iz sjenke Koržakova. Razlog je bila konfuzija u vlasti, i mogućnost da Koržakov iskoristi pložaj i uplete se u spletke kremljovske oligarhijske i klanovske politike, što je policajac i pokušao.
To, dabome, nije praksa koju bi dopustio Putin – da se dvije krajnje različite uloge, u jednom krajnje specifičnom odnosu, toliko okrenu krajnje naopako. Nije je, doduše, više dopustio ni Jeljcin ali tek poslije skandala povodom predsjednikovog reizbora 1996, značajno kasnije.
Profesija čuvara predsednika
Tema tejelohranitelja i štićenika je pogodna za roman. Biti spreman i za nekoga eventualno poginuti, ne može biti posao, to je ideja – rekao je odavno jedan uglednik “iz struke”. Te i ljudske odanosti takve vrste, ne pronalaze se, razume se, na enormno razvijenom “tržištu bezbjednosnih usluga” već, ako ih uopšte ima, tekovina su nekog prethodnog poznanstva.
Poznanstvo Jeljcina i Koržakova jeste bilo poznanstvo takve vrste. Prijateljstvo policajca i budućeg predsednika prethodilo je Jeljcinovoj vlasti, a njihovo razilaženje teško je palo obojici.
S druge strane nema dostupnih pojedinosti o Putinu i Zolotovu – osim, da je Viktor Vasiljevič (65) rođen u Lenjingradu, danas Sankt-Petersburgu, da je radnički sin i da je on sam na početku radnog uzrasta počeo kao radnik u čeličani.
Putin ga je upoznao početkom devedesetih, kao jednog od tjelohranitelja tadašnjeg gradonačelnika St.Petersburga, Anatolija Sobčaka. Putin je u tom trenutku zamjenik gradonačelnika, ali van službe, Zolotov je otada njegov boks i džudo-sparing partner. Navodno, i danas, s obzirom da šef Rusije održava sportsku formu.
Generalova pojava u Kremlju, na mjestu šefa Službe bezbjednosti predsjednika koincidira s prvim izborom Putina na funkciju šefa države 1999./2000. Šest godina nakon što je obavljen preobražaj struktura državne unutrašnje zaštite, na osnovu tada donijetih zakona ( 1993.).
Modernizacija KGB
Preobražaj je iz vremena Jeljcina, a prvi šef SBP bio je Koržakov. Slijedili su ga na kratko generali Jurij Kaprivin i Anatolij Kuznjecov. SBP je jedna od naslednica bivšeg Devetog direktorata KGB iz koga je, uz obezbeđenje šefa države, ponikla i Federalna služba bezbjednosti, organizam od oko dvadeset hiljada pripadnika, s glavnim stanom u bloku 14, unutar Kremlja.FSO je nadgledao vladine komunikacije, održavao je i štitio podzemne komandne centre i specijalnu podzemnu železnicu koja povezuje te strateški važne čvorove.
I FSO i SBP podvrgnuti su tom prilikom kontroli Jeljcina. SBP ima sopstveni logo, ima ljudstvo pod oružjem od preko dve hiljade (crno) uniformisanih pripadnika, i ukupnu informativnu potporu ruskih obaveštajnih ogranaka, kada je reč o podacima koji bi se mogli ticati bezbjednosti šefa države.U javnosti, rijetko kada ima povoda da se o svemu tome govori.
Razlog da Viktor Zolotov, sa svoje pozicije čovjeka u sjenci, iskorači pod reflektor je Putinovo imenovanje generala za zamjenika glavnokomandujućeg Trupama Ministarstva unutrašnjih poslova – paralelnim vojnim jedinicama od oko 170 hiljada ljudi, s podrazumjevanjem misije odbrane poretka. U ruskoj praksi to nije potanko razjašnjeno.
Glavnokomandujući “unutrašnje armije” je general-pukovnik Nikolaj Rogoškin (61), tenkista s najvišim vojnim akademskim i generalštabnim obrazovanjem. Rogoškinov položaj nije dotaknut, ostaje tu gde jeste. Međutim, imenovanje zamenika komandanta s reputacijom Zolotova, podiže talas nagađanja (na Zapadu više nego u Rusiji) – o namerama predsednika Rusije da navodno stvori “gardu za odbranu od opozicije”.
Nešto je u toku, a vidjeće se šta.
